read 84311 2016

Waarom zouden we toch naar 13 reasons why season 1 moeten kijken?

Waarom zouden we toch naar 13 reasons why season 1 moeten kijken?

Er wordt veel gemopperd op Netflix en ik begrijp waarom. Sterker, in een volgende blog ondershcrijf ik dat deels ook. Er moet geld verdiend worden en Netflix trekt middelen uit de kast om jou flink te laten bingen. Overal waar nieuwe media gebruikt worden geldt dit risico overigens. En ik ga een lans breken voor Netflix omdat een serie als 13 Reasons Why wel relevant is om gemaakt, bekeken en besproken te worden. Maar alleen Season 1.

Nee, een American Highschool is niet hetzelfde als een Nederlandse VMBO, HAVO of VWO. Maar dat er jonge mensen rondlopen met hun onzekerheden, hun behoeften aan sociaal contact, aan vrienden, aan acceptatie, aan respect en misschien zelfs dat ze liefde door en voor iemand voelen, dat is universeel. En ook dat er soms mensen zijn die juist dat wat je nodig hebt niet geven, is universeel.

Dit komt op iedere school voor....

De serie behandelt thema’s die overal spelen: pesten, uitsluiten, mensen die ‘anders’ zijn niet accepteren, seksueel grensoverschrijdend gedrag, machtsspelletjes en geweld. Niet iedere school is een hel, maar in iedere school en in alle tijden zijn er mensen die ‘erbij’ horen en zijn er mensen die zich buitenstaander voelen of dat ook echt zijn. En er niet bij horen als je adolescent bent, dat kan echt killing zijn. Zijn er -met name- jongens die denken dat ze de baas zijn en dus ook recht hebben om -met name- meisjes lastig te vallen, tot en met grensoverschrijdend gedrag aan toe? Dan wordt de situatie dag in dag uit onveilig, en dat leidt tot stress, slechte schoolprestaties en dat mensen zich in zichzelf terugtrekken en soms erger.

In de leeftijd dat je het allemaal nog niet helemaal zeker weet over jezelf, kunnen er snel misverstand ontstaan. Je kunt je al snel onbegrepen en ook eerder ongelukkig voelen. Hormonen helpen dan niet mee: je kunt heel sterke schommelingen hebben in je gevoel. Op zijn zachtst gezegd ‘onhandig’ gedrag van leeftijdgenoten helpt dan zeker niet. Soms is het niet eens gemeen en bedoeld en toch voelt het dat mensen je pijn doen. Gewoon mensen die het niet begrijpen en te druk zijn met zichzelf, kan je gevoel van eenzaamheid vergroten.

Het probleem is subtiel.....

De serie is echter meer subtiel. Jongens en meiden willen bevestigd worden en kunnen daardoor ook over hun eigen grenzen gaan of weten nog niet hoe een grens aangeven. Jongens die niet bij de groep horen, wordt soms geweld aangedaan en ook zij weten niet hoe ze zich daartegen kunnen weren. Als jongeren experimenteren met middelen kunnen er nog meer gevolgen zijn als je jezelf daarin kwijt raakt. Het is niet alleen ‘in your face’ wat deze serie biedt. Er is echt nagedacht hoe subtiel het werkt en hoe Hannah uiteindelijk tot de meest rigoureuze daad komt en zichzelf ombrengt. Dat is de meest tragische uitwerking die het verhaal vertelt: alle kleine momenten, handelingen die we micro-agressions kunnen noemen, leiden bij elkaar opgeteld tot een grote ondermijning van een persoon. In het geval van Hannah die zelf niet voldoende gesteund wordt, die nieuw is op de school, die haar uiterlijk ‘tegen’ heeft, juist omdat ze mikpunt wordt van seksuele toespelingen.

Iedereen is verantwoordelijk....

Niemand komt weg zonder een aandeel te hebben in het verhaal, tot en met een hoofdpersoon Clay die zijn liefde niet durft te tonen naar Hannah. Niet de jongen die zijn vriendin niet beschermd, wetende dat ze daarna verkracht wordt. Of de hoofdredacteur van de schoolkrant die haar talent ziet en haar gedicht ongevraagd en ongewild publiceert. De vele eenzame andere figuren die eigenlijk zo met zichzelf in de knoop zitten, dat ze dan liever de ander zien lijden. Daarom is de serie goed en het waard om naar te kijken en daarna goed te bespreken, om dat te laten zien en te begrijpen. Hoe creëren we met z’n allen een veilige omgeving waarin jongeren zichzelf mogen zijn en zich voldoende bewust zijn en niet over de grenzen van anderen gaan? Zich bewust worden hoe sterk dat effect kan zijn. Daarover moeten we het op scholen blijven hebben.

De serie is goed omdat degenen die zich herkennen daarmee ook zien dat ze niet alleen zijn. De serie is niet per se positief gestemd, maar laat wel straaltjes licht doorschijnen. Clay geeft het niet op en gaat voor gerechtigheid. En hij blijft een onhandige jongen die ook niet altijd goed invoelt hoe de ander zich voelt, zijn emoties de vrije loop laat en onverstandige dingen doet. Sommige van de jongeren die in het verhaal voorkomen, komen tot een inzicht. Nemen verantwoordelijkheid. En de meeste volwassenen blijven geloven in hun kinderen, maar worden door hun kinderen niet altijd serieus genomen en betrokken.

Is er schade door de serie....?

Er is recent een onderzoek gedaan of -juist nadat de uitzending is uitgezonden- er een stijging was van het aantal zelfdodingen. Er was een stijging van 195 meer zelfdodingen dan de trend zou verwachten. En dat heeft vraagtekens geplaatst bij de serie. Inmiddels is er voor de VS een grote database aan bronnen toegevoegd om jongeren de weg te wijzen voor als de serie vragen bij je oproept (www.13reasonswhy.info). Ook in Nederland is er veel informatie om jongeren te laten zien dat hun vragen ook bij andere jongeren leven.

Is de kritiek in de VS dat een reden om de serie niet te kijken, om niet te praten over de situaties die sommige jongeren tot het uiterste drijven? Ik denk het niet. Als er maar mensen zijn die het gesprek met jou als jongere blijven aangaan, bijvoorbeeld in therapie.

Blijf er niet, nooit, alleen mee rondlopen

Als je niet happy bent, juist doordat je gepest wordt op school, je je niet geaccepteerd voelt of niet kunt zijn wie je voelt dat je echt bent, je grenzen zijn overschreden, praat met iemand en doorbreek je isolement. Is therapie nog een brug te ver, praat met een leeftijdgenoot die je vertrouwt, een leraar op school met wie je een goede relatie hebt, of als je echt bang bent jezelf iets aan te zullen doen: praat met iemand van www.113.nl.

En vergeet niet: als je eenmaal echt somber bent, kun je de wereld niet meer objectief bekijken, ben je niet goed in staat meer om verstandige keuzes te maken. Dan moet je even goed door elkaar geschud worden om weer tot jezelf te komen. Zo zitten mensen nu eenmaal in elkaar: we kunnen de weg kwijt raken maar daarna ook weer terugvinden. En soms lukt dat alleen, soms heb je echt iemand nodig die de weg kent. Praat er over!