read 84311 2016

Corona als soa?

Is afstand houden wel zo gezond? Een vraag die me door het hoofd blijft spelen. Nu onze samenleving wordt ingericht op afstand, dringt de vraag zich op, met de uitzondering van hiervoor genoemd: hoe gezond is dat voor ons? Virologisch voor een groep mensen zeker. Dat staat niet ter discussie. Maar hoe voelt het eigenlijk, voortdurend afstand houden? Afstand tussen mensen is zowel culturaal als persoon gevoeld. In sommige culturen is afstand geheel normaal, ontdekte ik tijdens langer verblijf in Japan. Maar is dat natuurlijk of geconditioneerd gedrag? De groepen dronken mannen, ook in Japan, opeen gepropt in kleine restaurantjes, hielden helemaal geen afstand. Noch de groepjes koffiedrinkende dames in kleine kringetjes, duidelijk in intieme gesprekken verwikkeld, hoofden heel dicht bij elkaar. De vorm in die cultuur is wel afstandelijk, en soms dringt de vorm diep door in de vezels en worden mensen afstandelijk, maar is de mens dat diep van binnen ook?

Nederlands mogen dan door buitenlanders (en Nederlanders zelf) wellicht niet als de meest warme mensen worden gezien, maar er is toch zeker wel meer nabijheid als norm dan anderhalve meter. Dus wat gebeurt er in ons lijf en in het deel van het brein dat emotionele functies organiseert en dat direct verbonden is met dat lijf, als we ons gedwongen op afstand moeten houden? Ik vrees een beetje emotionele en fysieke (niet fysiologische) bloedarmoede. We drukken zowel onze hartelijkheid, warmte en intimiteit naar de geselecteerde ander uit in nabijheid. Het letterlijk nabij de ander zijn. Niet alleen de partner -als die er is- maar gewoon ‘de ander’. Je drukt met je nabijheid, of de ander in je nabijheid met instemming toe te laten, uit: “ik voel me veilig bij jou, ik wil graag dat je je veilig voelt bij mij”.

En daardoor heb ik er een zorg over dat we afstand houden tot iedereen. Dat het gevoel van je veilig mogen en kunnen voelen bij de ander verloren gaat, omdat de bedrading daarvan (in het niet-reflectieve deel van onze hersenen) te diep ligt om begrepen te worden, begrip te hebben voor het waarom dus, en om je veilig met anderen en je er gelukkig bij te voelen. Maar ook dat de ander nu wordt gemarket als een gevaar, een bedreiging. 'Jouw nabijheid is een bedreiging voor mij, houd afstand'. Ja, potentieel en in virale zin, net als iemand die een soa heeft zich beter uit het seksuele leven onttrekt tot deze weer gezond verklaard is. Maar de meeste mensen zijn niet besmettelijk terwijl iedereen wel gemeden moet worden.

Als we de vergelijking nu eens trekken met een soa en hoe je daarmee omgaat. Soa's zijn er immers sinds mensenheugenis; organische en onzichtbare agentia die zo maar doorgegeven kunnen worden.

Hoe doe jij het met je nabij anderen zijn? Met je vrienden (m/v)? Met het deel van je familie dat je waardeert en waar je niet zonder zou willen? Met je collega’s? Je sportmaatjes?

Zo lang kwetsbaren zich beschermen en wij hen, is voorzichtigheid in dat contact nodig en heel belangrijk. En dus in die gevallen is afstand functioneel. En dan zijn er nog veel mensen over met wie we nu een ingewikkelde dans doen. Op straat, in de supermarkt, op kantoor. Mijn vraag is: hoe blijf jij je veilig voelen bij en met de ander? Hoe voorkom je bloedarmoede omdat de regel je onnatuurlijk afscheidt van het contact met de ander?

Kies je als preventieve strategie ter voorkoming van die 'bloedarmoede' ervoor om een kleine cirkel met intimi te vormen? Nee, nee, niet 100% risicovrij, net als je afscheiden bepaald niet risicovrij is. Net als dat vrijen niet risicovrij is als dat buiten een exclusieve relatie gebeurt. Maar om daarvoor vrijen op te geven. Mensen nemen als eeuwen toch een risico omdat vrijen de ander ultiem dichtbij doet voelen.

En zorg je dat je al die anderen buiten jouw intieme cirkel met een glimlach blijft ontmoeten in je blik? Ook de jou onbekenden? Dat is wat die ander nodig heeft en jij net zo hard nodig hebt. Een lichte vorm van menselijk die zich laat zien in contact, wellicht een beetje onschuldig flirten zelfs. Mogelijk komen we dan mentaal nog relatief gezond door deze situatie heen.

En laten we minder vaak het woord 'crisis' gebruiken, want als dat woord herhaaldelijk wordt gebruikt, landt soms ook op de verkeerde plek in je brein en ontstaan 'onverklaarde' angsten en paniek.

We vrijen ook wetende dat er soa’s zijn. Laten we dan maar een klein risico nemen en sociaal vrijen, wetende dat er corona is. Zie af van vrijen met de meest kwetsbaren. Ga niet zo maar met iemand vrijen, dus houd je gezonde verstand erbij. En als je het oploopt, treedt het noodplan in werking.

Pas altijd op jezelf, pas op de ander, en sla niet door. Maar, zorgen voor jezelf en voor de ander is meer dan alleen anderhalve meter afstand houden.

Disclaimer: dit is geen wetenschappelijk artikel, het is bedoeld een menselijk artikel te zijn met de nadruk op de geestelijke gezondheid en even niet exclusief op de fysieke gezondheid.

Door corona verliezen we niet onze menselijkheid en behoefte aan contact

Het is voorjaar 2020 en de situatie waarin we ons nu bevinden is onbekend terrein. De meeste levenden van ons hebben nooit een wereldoorlog meegemaakt, honger, kou en de voortdurende dreiging met de dood.

En gelukkig maar. En ook gelukkig dat er ook nu niet een oorlog is. Wel iets dat diep ingrijpt op ons allemaal, op ons dagelijk leven, op de samenleving. Het roept onzekerheden op over allereerst onze gezondheid, en voor sommigen al vrij direct over ons inkomen. Dat zijn basisvoorwaarden voor menszijn: ons veilig voelen, weten dat we een dak boven ons hoofd hebben, te eten, geen fysieke ongemakken als pijn of kou, geen grote geldzorgen.

Maar we zouden geen mensen zijn als we meteen aan de veel ergere consequenties denken: wat als ik straks geen werk meer heb? Wat als ik mede daardoor mijn huis kwijtraak? Of mijn partner omdat ik daardoor niet meer meedoe? Of: wat als ik overlijdt of een van de mensen het meest naast mij?

Het is de angst die ons influistert: bereid je maar voor op het ergste, erger kan het dan niet meer worden. Dat is ook de grootste valkuil. Ons bewustzijn vernauwt waardoor we ook alleen nog maar de dingen kunnen zien die niet goed gaan. En dan ziet de wereld er met die bril op momenteel niet als een fijne plaats uit, anderen als een bedreiging en zie je misschien ook jijzelf als een bedreiging voor anderen.

Als mens zijn we geevolueerd om samen te zijn, is de behoefte aan contract en verbinding met anderen dus ingebakken. Onszelf daarvan onthouden is onmenselijk, onwenselijk en ongezond. In een tijd waarin we wel de verspreiding van een virus moeten afremmen, is  gezond verstand nodig om voorzorg te treffen nummer 1. Dan blijft evegoed nummer 2: hoe blijf ik in contact met anderen? Hoe zorg ik dat ik mezelf sociaal niet uithonger en me verder terugtrek en alleen op die onzekere en angstige plek het moet uithouden? Doe het jezelf niet aan. En door uit te reiken, contact te maken, doe je het de ander ook niet aan. Wie zet de eerste stap? Ja, het is een drempel, bellen, videobellen, maar laten we het proberen, en nog een keer proberen. Aan sommige dingen kun je wennen.

corona

Afbeelding: Merel Corduwener